كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
123
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
در اينجا با لباس بلند ايرانيان بلندپايه « 1 » و همچنين كافرهاى آفريقا روبهرو مى - شويم . كافرها را بهوضوح مىتوان از موهاى كوتاه و مجعد و لبهاى كلفتشان بازشناخت « 2 » . در قسمت بالاى درگاههاى X / پنج و W / پنج سنگنگارههاى كوچكى قرار دارند ، كه من در شكلى كه كشيدهام از تصوير آنها صرفنظر كردهام . چون در شكلى كه شاردن تهيه كرده است ، تصوير اين سنگنگارهها هم منظور گرديده است . در جرزهاى درگاه y / پنج ، پهلوان e / دوازده به چشم مىخورد ، اما حيوانى كه پهلوان با او درآويخته است ، داراى منقارى كج است و پهلوان يكى از گوشهاى حيوان را گرفته است « 3 » . در درگاه z / پنج اين پهلوان
--> - نمايندگان ملتهاى گوناگون امپراتورى حامل تخت شاه هستند . شكلى كه نيبور تهيه كرده است ( شكل هفده ) از جرز غربى درگاه غربى ديوار جنوبى است . نمايندگان هرجرز در سه رديف نشان داده شده است . رديف بالا چهار نفر ، رديف وسط پنج نفر و رديف پايين پنج نفر . در لوحهء 107 جرز شرقى درگاه غربى نشان داده شده است و در لوحهء 112 قسمت بالاتنهء دو جرز شرقى و غربى درگا غربى نشان داده شده است . در شكل مورد بحث نيبور حاملين تخت اردشير اول عبارتند از به ترتيب از سمت راست ، بالا : مادى ، هراتى ، بابلى و رخجى ؟ رديف وسط : كاپادوكى ؟ ، سكاى تيزخود ، پارتى ؟ ، بلخى ؟ و سكايى . رديف پايين : هندى ، ساتاگيدى ، سكايى ، ( احتمالا زرنگى ؟ ) و حبشى . ( 1 ) . بهطورىكه در پاورقى قبل ديديم ، پيكركندههاى حامل تخت نمايندگان ملتهاى مختلف شاهنشاهى هستند و از اين نمايندگان جز معدودى ( مانند مادى و پارتى . . . ) بقيه بيگانه هستند . ( 2 ) . باتوجه به اينكه كافرها ( بانتوها . . . ) همسايههاى غربى و جنوبى حبشىها هستند و ظاهرا شرحى را ، كه نيبور از كافرها مىدهد ، مربوط به نمايندهء حبشه ( رديف پايين ، سمت چپ ، نفر اول ، لوحهء 112 ) است ، دقت او قابل ملاحظه است . ( 3 ) . حيوان طرف مبارزه با شاه در درگاه شمالى ديوار غربى از نظر شكل و اعضاء يكى از شگفتانگيزترين حيواناتى است ، كه در صفهء تختجمشيد به صورت پيكركنده عرضه شده است . سر و روى سينهء اين حيوان پر دارد و دهانش منقارى است منحنى . پاهاى عقب اين حيوان به صورت چنگال است ، اما در مجموع بدن و پاهايش شبيه چهارپايان است . به اين ترتيب در اينجا با حيوانى رودرروى هستيم ، كه آميختهايست از چارپا و پرنده . تختجمشيد ، لوحهء 114 .